Sơn kim loại cho bền phụ thuộc phần lớn vào khâu chuẩn bị bề mặt, chứ không phải vào loại sơn đắt. Đánh sạch gỉ bở, tẩy sạch dầu mỡ, làm nhám nhẹ để sơn bám. Sau đó sơn lót đúng loại cho kim loại đó, sơn phủ nhiều lớp mỏng thay vì một lớp dày, và chờ đủ thời gian khô giữa các lớp theo hướng dẫn trên nhãn.
Chào bạn, đây là Nhà Chế Tạo. Có câu nói trong nghề sơn: tám phần công việc là chuẩn bị, hai phần là sơn. Người mới thì ngược lại, háo hức cầm súng sơn và bỏ qua phần chán. Kết quả là lớp sơn bong thành mảng sau một mùa mưa. Tập này mình nói về phần chán mà quyết định tất cả, và về không khí bạn hít khi sơn.
Chuẩn bị bề mặt: tám phần công việc
Đầu tiên là gỉ. Gỉ bở phải đi, bằng bàn chải sắt, đĩa mài chải, giấy nhám, hoặc phun cát nếu có điều kiện. Sơn lên gỉ bở là sơn lên một lớp sẽ tự bong.
Thứ hai là dầu mỡ. Thép mới mua thường có lớp dầu chống gỉ từ nhà máy. Dấu tay cũng là dầu. Sơn không bám lên dầu. Lau bằng dung môi tẩy dầu phù hợp, ở nơi thoáng, đeo găng, rồi để bay hơi hết.
Thứ ba là độ nhám. Sơn cần chỗ bám. Bề mặt bóng láng, như thép cán nguội, nhôm, sơn cũ bóng, cần được làm nhám nhẹ bằng giấy nhám.
Sau khi làm sạch, sơn lót càng sớm càng tốt. Thép sạch để qua đêm trong không khí ẩm đã có thể lên một lớp gỉ mỏng như phấn.
Sơn lót: đúng loại cho đúng kim loại
Sơn lót có nhiệm vụ bám thật chặt vào kim loại và tạo nền cho sơn phủ. Với sắt thép, sơn lót chống gỉ có chất ức chế ăn mòn. Với ngoài trời khắc nghiệt, sơn lót giàu kẽm cho bảo vệ tốt hơn.
Nhôm, thép mạ kẽm, inox là những bề mặt mà sơn thông thường bám rất kém. Chúng cần sơn lót chuyên dụng, thường gọi là sơn lót bám dính cho kim loại màu. Sơn thẳng sơn phủ lên tôn mạ kẽm mới là lý do phổ biến khiến sơn bong thành từng mảng.
Hệ sơn nên cùng một hãng, cùng một gốc: lót và phủ tương thích nhau. Trộn lẫn hệ có thể làm lớp trên phồng, nhăn, không khô.
Đọc bảng thông tin kỹ thuật của sơn: độ dày khuyến nghị, thời gian khô để sơn lớp tiếp, nhiệt độ và độ ẩm cho phép. Đó là tài liệu quý hơn mọi lời khuyên.
Sơn phủ: nhiều lớp mỏng thắng một lớp dày
Một lớp sơn dày khô ngoài mặt trước, bên trong còn ướt, dễ chảy xệ, nhăn, và mất rất lâu mới cứng hẳn. Hai ba lớp mỏng khô đều, bám tốt hơn và bền hơn.
Với sơn xịt hay súng phun, giữ khoảng cách đều, di chuyển đều tay, bắt đầu phun trước khi tới chi tiết và nhả sau khi qua chi tiết. Dừng súng trên chi tiết là thành giọt chảy.
Sơn trong điều kiện quá ẩm, như mùa nồm, có thể làm sơn bị mờ đục, lâu khô, bám kém. Tránh sơn khi bề mặt kim loại lạnh hơn không khí và đọng hơi nước. Tránh sơn dưới nắng gắt, sơn khô quá nhanh ngoài mặt.
Sơn tĩnh điện cho lớp phủ dày, đều và bền hơn nhiều so với sơn nước tại nhà, nhưng cần lò sấy. Với đồ quan trọng, gửi xưởng sơn tĩnh điện thường đáng công.
Không khí bạn hít khi sơn
Phần lớn sơn gốc dung môi chứa những hợp chất bay hơi gây hại cho não, gan, phổi khi hít lâu, và dễ cháy. Phun sơn tạo ra sương sơn mịn đi thẳng vào phổi.
Sơn ở nơi thật thoáng, tốt nhất là ngoài trời có gió nhẹ thổi sơn ra xa bạn, hoặc buồng sơn có quạt hút ra ngoài. Không sơn trong phòng kín, trong nhà có người, gần bếp lửa hay thiết bị có tia lửa.
Khẩu trang y tế và khẩu trang vải không lọc được hơi dung môi. Khi phun sơn, dùng mặt nạ có phin lọc hơi hữu cơ kết hợp lọc bụi, đeo khít mặt, và thay phin theo hướng dẫn. Đeo kính và găng tay.
Một số loại sơn công nghiệp hai thành phần chứa chất đặc biệt độc khi phun, đòi hỏi thiết bị thở cấp khí. Đọc bảng an toàn hoá chất của sơn; nếu nó yêu cầu thiết bị bạn không có, đừng dùng loại đó ở xưởng nhà.
Giẻ lau, sơn thừa và dọn dẹp
Giẻ thấm dầu lanh và một số loại sơn gốc dầu có thể tự bốc cháy khi vo cục để trong góc, vì quá trình khô sinh nhiệt mà không toả ra được. Trải giẻ phẳng ngoài trời cho khô, hoặc ngâm vào thùng nước có nắp kín.
Dung môi pha sơn và rửa dụng cụ cất trong can gốc có nhãn, đậy kín, xa nguồn lửa. Không đổ vào bồn rửa hay cống.
Sơn thừa và dung môi bẩn là chất thải nguy hại. Để khô hẳn phần sơn thừa ít trong lon mở nắp ngoài trời, và hỏi chính quyền địa phương về nơi nhận chất thải nguy hại cho lượng lớn.
Một lớp sơn đẹp trên cái cổng sắt có thể giữ nó bền thêm nhiều năm. Nhưng đừng để lớp sơn đó đổi bằng lá phổi của bạn.
Câu hỏi thường gặp
Có cần sơn lót khi sơn sắt không?
Nên có. Sơn lót chống gỉ bám tốt vào sắt và ức chế ăn mòn, còn sơn phủ chịu thời tiết và cho màu. Bỏ lớp lót làm sơn bong và gỉ sớm hơn.
Vì sao sơn trên tôn mạ kẽm bị bong?
Kẽm mới có bề mặt trơn và phản ứng với một số loại sơn, làm sơn thông thường bám kém. Cần làm sạch, làm nhám nhẹ và dùng sơn lót chuyên dụng cho kim loại mạ kẽm.
Sơn xịt có bền như sơn quét không?
Sơn xịt cho lớp mỏng và đều, đẹp với chi tiết nhỏ, nhưng lớp màng mỏng hơn sơn quét nhiều lớp. Với đồ ngoài trời, cần nhiều lớp hoặc hệ sơn chuyên dụng.
Khẩu trang nào dùng khi phun sơn?
Mặt nạ nửa mặt có phin lọc hơi hữu cơ kết hợp lọc bụi. Khẩu trang y tế không lọc được hơi dung môi. Mặt nạ phải kín khít với mặt, râu làm hở mặt nạ.
Sơn bao lâu thì sơn được lớp tiếp theo?
Tuỳ loại sơn, nhiệt độ và độ ẩm, ghi rõ trên nhãn và bảng thông tin kỹ thuật. Sơn lớp sau quá sớm có thể làm nhăn, quá muộn với một số sơn cần làm nhám lại để bám.
